Badanie DXA pozwala dokładniej ocenić zmiany tkanki tłuszczowej i masy beztłuszczowej podczas redukcji masy ciała.
Dwadzieścia kilogramów mniej na wadze to ogromna zmiana. Ale czy oznacza to, że organizm pozbył się dokładnie 20 kilogramów tłuszczu? Niekoniecznie. Podczas redukcji zmienia się nie tylko ilość tkanki tłuszczowej, lecz także masa beztłuszczowa, obejmująca między innymi mięśnie i wodę.
To pytanie staje się szczególnie ważne w przypadku nowych terapii przeciw otyłości, które pozwalają osiągać dużą redukcję masy ciała. Im więcej kilogramów znika, tym bardziej interesuje nas nie tylko końcowy wynik, ale również skład utraconej masy.
Właśnie dlatego naukowcy przeprowadzili osobne badanie dotyczące Retatrutide, wykorzystując metodę DXA. Zamiast ograniczać się do pomiarów na wadze, sprawdzili, jak zmieniają się ilość tkanki tłuszczowej i masa beztłuszczowa. Wyniki opublikowano w czasopiśmie The Lancet Diabetes & Endocrinology.
Waga pokazuje wynik, ale nie wyjaśnia, co naprawdę straciliśmy
Wyobraź sobie dwie osoby, które rozpoczynają redukcję przy masie 120 kg. Po kilku miesiącach obie ważą 100 kg. Na pierwszy rzut oka osiągnęły identyczny rezultat: minus 20 kilogramów.
Nie oznacza to jednak, że skład ich ciał zmienił się w taki sam sposób.
U jednej osoby większą część utraconej masy mogła stanowić tkanka tłuszczowa. U drugiej udział masy beztłuszczowej w całkowitej redukcji mógł być większy. Sama waga nie pozwala tego rozstrzygnąć.
To istotne, ponieważ celem leczenia otyłości nie jest po prostu osiągnięcie jak najniższej liczby. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej przy możliwie dobrym zachowaniu sprawności i zdrowia.
Warto przy tym pamiętać o jednym rozróżnieniu: masa beztłuszczowa nie jest tym samym co masa mięśniowa. Obejmuje również wodę, narządy i inne tkanki niezawierające tłuszczu. Dlatego spadek masy beztłuszczowej nie pozwala automatycznie stwierdzić, ile kilogramów mięśni rzeczywiście utracono.
Dlaczego naukowcy wykorzystali metodę DXA?
DXA, czyli absorpcjometria rentgenowska o podwójnej energii, kojarzy się przede wszystkim z badaniem gęstości mineralnej kości. Metodę tę można jednak wykorzystać również do oceny składu ciała.
Podczas takiego pomiaru uzyskuje się informacje dotyczące między innymi całkowitej masy tłuszczowej, masy beztłuszczowej oraz rozmieszczenia wybranych składników ciała.
To znacznie więcej niż informacja o liczbie kilogramów.
DXA ma jednak ograniczenia. Nie jest bezpośrednim pomiarem siły mięśni, ich jakości ani zdolności do wykonywania codziennych czynności. Wyniki mogą również zależeć od zmian nawodnienia i przyjętych metod analizy.
Mimo tych ograniczeń DXA pozwala znacznie dokładniej przyjrzeć się charakterowi redukcji niż zwykłe ważenie.
Co dokładnie zbadano w przypadku Retatrutide?
Analiza składu ciała była częścią większego, randomizowanego badania fazy 2 Retatrutide u dorosłych z cukrzycą typu 2.
Do dodatkowego badania zakwalifikowano 189 uczestników. Porównywano grupy otrzymujące różne badane dawki Retatrutide, placebo oraz dulaglutyd — lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2.
Najważniejszym punktem oceny była procentowa zmiana całkowitej masy tłuszczowej po 36 tygodniach, mierzona za pomocą DXA.
To ważne: badanie dotyczyło osób z cukrzycą typu 2, a nie wszystkich osób z otyłością. Jego wyników nie należy automatycznie przenosić na każdą populację.
Ile tkanki tłuszczowej stracili uczestnicy?
Wyniki pokazały znaczące różnice między badanymi grupami.
Po 36 tygodniach średnia procentowa redukcja całkowitej masy tłuszczowej wynosiła:
| Badana grupa | Średnia redukcja masy tłuszczowej |
|---|---|
| Retatrutide 0,5 mg | 4,9% |
| Retatrutide 4 mg | 15,2% |
| Retatrutide 8 mg | 26,1% |
| Retatrutide 12 mg | 23,2% |
| Dulaglutyd 1,5 mg | 2,6% |
| Placebo | 4,5% |
Największą średnią procentową redukcję masy tłuszczowej w tym podbadaniu zaobserwowano w grupie 8 mg.
Nie należy jednak traktować tego zestawienia jako dowodu, że dawka 8 mg jest ogólnie skuteczniejsza od 12 mg. Grupy były niewielkie, a wyniki jednego parametru w małym podbadaniu nie pozwalają ustalać optymalnego dawkowania.
Co istotne, 26,1% oznaczało zmniejszenie początkowej masy tłuszczowej, a nie utratę 26,1% całkowitej masy ciała.
To dwa różne wskaźniki, których nie wolno ze sobą utożsamiać.
A co z masą beztłuszczową?
To najważniejsza część całego badania.
Naukowcy nie stwierdzili, że podczas redukcji z użyciem Retatrutide znika wyłącznie tłuszcz. Obserwowano również zmniejszenie masy beztłuszczowej.
W analizach dodatkowych raportowano średnie zmniejszenie masy tłuszczowej sięgające około 10,9 kg, a masy beztłuszczowej — do około 6,5 kg, zależnie od analizowanej grupy.
Autorzy ocenili, że udział utraty masy beztłuszczowej w całkowitej redukcji był zbliżony do obserwowanego przy innych metodach leczenia otyłości.
To istotny wniosek, ale wymaga właściwej interpretacji.
Nie oznacza, że Retatrutide chroni mięśnie przed utratą. Nie oznacza również, że każda osoba straci podobne proporcje tłuszczu i masy beztłuszczowej.
Badanie sugeruje natomiast, że duża redukcja masy związana z Retatrutide nie musiała wiązać się z nieproporcjonalnie dużym udziałem utraty masy beztłuszczowej w porównaniu z tym, czego można oczekiwać podczas innych form redukcji.
To bardziej precyzyjny i naukowo uzasadniony wniosek niż popularne stwierdzenie, że nowa terapia pozwala „spalać sam tłuszcz”.
Dlaczego utrata masy beztłuszczowej nie zawsze oznacza utratę takiej samej ilości mięśni?
Kiedy człowiek traci dużo kilogramów, zmienia się również ilość wody w organizmie oraz masa tkanek związanych z wcześniejszą, większą masą ciała.
Pomiar DXA uwzględnia te zmiany w kategorii masy beztłuszczowej.
Dlatego informacja, że w badaniu zmniejszyła się masa beztłuszczowa, nie jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że dokładnie tyle samo kilogramów utracono z mięśni szkieletowych.
Z drugiej strony nie należy bagatelizować tego wyniku. Mięśnie odgrywają ważną rolę w utrzymaniu sprawności, metabolizmie glukozy oraz wykonywaniu codziennych czynności.
Aby dokładniej ocenić konsekwencje zmian w obrębie mięśni, potrzebne są również informacje o sile, funkcji i jakości tkanki mięśniowej. Sam wynik DXA nie daje pełnej odpowiedzi na te pytania.
Czy większa utrata tłuszczu oznacza automatycznie lepszy skład ciała?
Nie zawsze.
Jeżeli osoba traci dużo tkanki tłuszczowej, ale równocześnie dochodzi do znacznego pogorszenia jej siły i sprawności, sama liczba utraconych kilogramów nie opisuje całej sytuacji.
Z kolei pewien spadek masy beztłuszczowej podczas dużej redukcji jest zjawiskiem obserwowanym również przy innych metodach leczenia otyłości.
Dlatego warto odróżniać trzy kwestie: całkowitą utratę masy ciała, zmianę proporcji tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej oraz rzeczywistą sprawność organizmu.
To powiązane, ale nieidentyczne elementy.
Badanie DXA nad Retatrutide dostarczyło danych przede wszystkim o dwóch pierwszych. Nie rozstrzygnęło wszystkich pytań dotyczących długoterminowej siły i funkcjonowania mięśni.
Co ogranicza wiarygodność tych wyników?
To szczególnie ważne, ponieważ liczby mogą wyglądać bardzo przekonująco.
Chociaż do podbadania włączono 189 osób, wyjściowy pomiar DXA wykonano u 155 uczestników. Tylko 103 osoby ukończyły leczenie i miały zarówno pomiar początkowy, jak i pomiar po 36 tygodniach.
Oznacza to, że pełne dane z obu pomiarów nie były dostępne dla wszystkich zakwalifikowanych osób.
Naukowcy zastosowali metody statystyczne pozwalające analizować dostępne dane, ale nie usuwa to całkowicie niepewności związanej z brakującymi pomiarami.
Dodatkowo grupy były stosunkowo małe, obserwacja trwała 36 tygodni, a uczestnicy mieli cukrzycę typu 2. Badanie było również finansowane przez producenta rozwijającego Retatrutide.
Nie są to powody, aby ignorować wyniki. Są natomiast powodami, aby nie przedstawiać ich jako ostatecznego dowodu dotyczącego wpływu Retatrutide na mięśnie u wszystkich pacjentów.
Czy można samodzielnie sprawdzić, ile z utraconych kilogramów stanowił tłuszcz?
Zwykła waga nie pozwala tego ustalić.
Domowe urządzenia analizujące skład ciała metodą bioimpedancji mogą dostarczać szacunkowych informacji, ale ich wyniki bywają wrażliwe na nawodnienie, porę pomiaru i inne warunki.
DXA zapewnia bardziej szczegółową ocenę, jednak nawet ten pomiar nie powinien być traktowany jako bezpośredni test jakości mięśni.
W praktyce ocena dużej redukcji może uwzględniać skład ciała, stan odżywienia, sprawność, siłę oraz sytuację zdrowotną konkretnej osoby. Nie każdemu potrzebne są identyczne badania.
Przy farmakologicznym leczeniu otyłości istotne pozostają odpowiednio dobrane żywienie, aktywność fizyczna i opieka medyczna. Nie należy zakładać, że sama skuteczność leku w obniżaniu masy zapewnia zachowanie mięśni.
Co badanie DXA naprawdę zmienia w naszej wiedzy o Retatrutide?
Dotychczas największą uwagę przyciągały wyniki dotyczące całkowitej redukcji masy ciała. Badanie DXA pozwoliło zajrzeć głębiej.
Pokazało, że u uczestników z cukrzycą typu 2 obserwowano znaczące zmniejszenie masy tłuszczowej. Jednocześnie potwierdziło, że redukcji towarzyszyła także utrata masy beztłuszczowej.
Autorzy nie zaobserwowali sygnału wskazującego na nieproporcjonalnie większy udział utraty masy beztłuszczowej niż przy innych terapiach redukujących masę ciała. To ważna obserwacja, ale nie dowód pełnej ochrony mięśni.
Pozostają pytania o dłuższy okres leczenia, osoby bez cukrzycy, różne grupy wiekowe oraz rzeczywiste zmiany siły i sprawności.
Retatrutide nadal jest substancją badaną, a wyniki kontrolowanych badań klinicznych nie stanowią potwierdzenia bezpieczeństwa ani jakości preparatów oferowanych poza nimi.
Podsumowanie: 20 kilogramów mniej to nie zawsze 20 kilogramów tłuszczu
Jeżeli ktoś schudł 20 kg, osiągnął znaczącą zmianę masy ciała. Ale sama liczba nie mówi, ile z tej redukcji stanowiła tkanka tłuszczowa, a ile masa beztłuszczowa.
Badanie DXA dotyczące Retatrutide pokazało, że przy dużej redukcji można obserwować znaczny spadek ilości tłuszczu, ale również zmniejszenie masy beztłuszczowej.
Najważniejszy wniosek nie brzmi więc: „Retatrutide pozwala chudnąć bez utraty mięśni”.
Brzmi inaczej: w badanej populacji Retatrutide prowadził do znacznej utraty tkanki tłuszczowej, a proporcja utraty masy beztłuszczowej nie wydawała się większa niż przy innych metodach leczenia otyłości.
To cenna informacja, ale nadal tylko część odpowiedzi.
Bo w długoterminowym leczeniu otyłości nie chodzi wyłącznie o to, ile kilogramów zniknie z wagi. Równie ważne jest to, jak zmieni się skład ciała i czy organizm zachowa sprawność potrzebną do codziennego życia.
Źródła
- Coskun T. i wsp. Effects of retatrutide on body composition in people with type 2 diabetes: a substudy of a phase 2, double-blind, parallel-group, placebo-controlled, randomised trial. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2025;13:674–684. DOI: 10.1016/S2213-8587(25)00092-0.
- Rosenstock J. i wsp. Retatrutide, a GIP, GLP-1 and glucagon receptor agonist, for people with type 2 diabetes: a randomised, double-blind, placebo and active-controlled, parallel-group, phase 2 trial conducted in the USA. The Lancet, 2023.
Materiał ma charakter edukacyjny. Retatrutide jest substancją badaną i nie stanowi zatwierdzonej terapii.